الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

298

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

با نيازهاى واقعى انسانها در تمام ابعاد زندگى . سپس به توصيف مهم و گويايى در باره عظمت اين كتاب آسمانى پرداخته مىگويد : « هيچگونه باطلى ، نه از پيش رو ، نه از پشت سر ، به سراغ قرآن نمىآيد » ! ( * ( لا يَأْتِيه الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْه وَلا مِنْ خَلْفِه ) * ) . چرا كه « از سوى خداوند حكيم و حميد نازل شده است » ( * ( تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ ) * ) . خداوندى كه افعالش روى حكمت و در نهايت كمال و درستى است و لذا شايسته هر گونه حمد و ستايش مىباشد . در تفسير جمله « * ( لا يَأْتِيه الْباطِلُ ) * . . . » مفسران سخنان بسيار گفته‌اند كه جامعتر از همه آنها اين است « هيچگونه باطل ، از هيچ نظر ، و از هيچ طريق ، به سراغ قرآن نمىآيد » يعنى : نه تناقضى در مفاهيم آن است . نه چيزى از كتب و علوم پيشين بر ضد آن مىباشد ، و نه اكتشافات علمى آينده با آن مخالفت خواهد داشت . نه كسى مىتواند حقايق آن را ابطال كند ، و نه در آينده منسوخ مىگردد . نه در معارف و قوانين و اندرزها و خبرهايش خلافى وجود دارد و نه خلافى بعدا كشف مىشود . نه آيه و حتى كلمه اى از آن كم شده ، و نه چيزى بر آن افزون مىشود ، و به تعبير ديگر دست تحريف كنندگان از دامان بلندش كوتاه بوده و هست . در حقيقت اين آيه تعبير ديگرى است از آيه 9 سوره حجر : « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَه لَحافِظُونَ » : « ما قرآن را نازل كرديم و ما حافظ آنيم » ( 1 ) .

--> ( 1 ) اين تفسير را به طور خلاصه و سربسته زمخشرى در كشاف برگزيده ، سخن علامه طباطبائى در تفسير الميزان نيز شبيه آن است ، در حالى كه بسيارى از مفسران يا واژه « باطل » را محدود كرده‌اند ، و آن را به معنى شيطان ، يا تحريف كنندگان ، يا كذب ، و مانند آن گرفته‌اند ، در حديثى از امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) چنين آمده است : « انه ليس فى اخباره عما مضى باطل و لا فى اخباره عما يكون فى المستقبل باطل » : « نه در اخبارى كه از گذشته مىدهد باطلى وجود دارد و نه در خبرهايى كه از آينده مىدهد » ( مجمع البيان ذيل آيات مورد بحث ) مىدانيم همه اينها بيان مصداقى است از مفهوم وسيع و گسترده آيه فوق ( دقت كنيد ) .